سوال - دعوت - اجابت

دلا همــواره تسلیـــم خــدا بـــاش به هرحـــالی که بــاشی باخـــدا بـــاش

خـدارا دان خـدارا خوان به هرکار مدان تو یـــاوران را بــــــه ازاو یـــار

چــــوحــق بخشــد کلاه سربلنـــدی تودل بردیـــگری بـــــهر چـــه بنــــدی

دعا و دعوت به معنای اینست که دعاکننده نظر دعا شده را به سوی خود جلب کند .

سوال به معنای جلب فایده ویا زیادتر کردن آن ازناحیه مسئول است تابعداز توجیه نظراو حاجتش برآورده شود پس سوال به منزله ی نتیجه وهدف است برای دعا . ( مثل اینکه ازدور یا نزدیک شخصی را که دارد می رود صدا می زنی ومی خوانی , تاروی خودرا برمی گرداند , آن وقت چیزی ازاو می پرسی تابه این وسیله حاجتت برآورده شود .)

اَجابَ واِستَجابَ : ریشه ی این دو واژه « ج و ب » می باشد ومعنای هردو آنها بریدن وقطع کردن است . ازآن جهت که پاسخ دهنده به سوال , سخن پرسش کننده را قطع می کند , به آن جواب می گویند .

ازریشه ی (د ع و)70مشتق درقرآن وجودداردکه212مرتبه ذکرشده (163موردمکی– 49موردمدنی )

ازریشه ی ( س أ ل ) 55 مشتق آمده که 129 بار ذکرشده ( 84 مورد مکی – 45 مورد مدنی )

واز ریشه ی ( ج و ب ) 23 مشتق آمده که 43 بار ذکر شده ( 33 مورد مکی – 10 مورد مدنی )

قرآن درباره ی دعا سفارشاتی دارد . ازآن جمله :

1_ دعا ودرخواست باید خالصانه باشد ( فَادعوا اللهَ مُخلِصینَ لَهُ الدّین )

2_ باترس وامید همراه باشد ( وَادعوهُ خَوفاً وَ طَمَعاً )

3_ باعشق ورغبت وترس توام باشد ( یَدعونَنا رَغَباً و رَهَباً )

4_ باتضرع ودرپنهانی صورت بگیرد ( اُدعوا رَبَّکُم تَضَرُّعاً وَ خُفیَةً )

5_ باندا وخواندنی مخفی همراه باشد ( اِذنادی رَبَّهُ نِداءً خَفِیّاً )

واما چند نکته دررابطه با آیه ی 186 سوره ی بقره که می فرماید :

« وَاِذا سَئَلَکَ عِبادی عَنّی فَاِنّی قَریبٌ اُجیبُ دَعوَةَالدّاعِ اِذا دَعانِ فَلیَستَجیبوا لی وَلیُؤمِنوا بی لَعَلَّهُم یَرشُدون »

دراین آیه باهمه ی اختصارش , هفت مرتبه ضمیرمتکلم وحده ( من ) تکرار شده وآیه ای به چنین اسلوب درقرآن منحصر به همین آیه است .

1_ اساس گفتار را برمتکلم وحده ( من چنین وچنانم ) قرارداده , نه غایب ( خداچنین است وچنان است ) .

2 _ تعبیر فرموده به « عِبادی » ( بندگانم ) ونفرموده « ناس » ( مردم ) یاتعبیر دیگر .

3 _ واسطه نیاورده ( نفرموده درپاسخشان بگو ) بلکه فرموده چون بندگانم ازتو سراغ مرا می گیرند , من نزدیکم .

4 _ جمله ی ( من نزدیکم ) را باحرف « اِنَّ » که تاکید را می رساند , مؤکد کرده « فَاِنّی قَریبٌ » بدرستیکه من نزدیکم .

5 _ نزدیکی را باصفت بیان کرده وفرموده ( نزدیکم ) نه بافعل ( من نزدیک می شوم ) تاثبوت ودوام نزدیکی را برساند .

6 _ درافاده اینکه دعارا مستجاب می کند تعبیر به مضارع آورده نه ماضی تا تجدد اجابت واستمرار آنرا برساند .

7 _ وعده ی اجابت یعنی عبارت ( اجابت می کنم دعای دعاکننده را ) مقیدکرده به قید « اِذا دَعان » ( درصورتیکه مرا بخواند ) بااینکه این قید چیزی جز خود مقید نیست . چون مقید خواندن خدا است وقید هم همان خواندن خدا است واین دلالت دارد براینکه دعوت داعی بدون هیچ قید و شرطی مستجاب است نظیر آیه ی : « اُدعونی اَستَجِب لَکُم »

تفسیرالمیزان

دست حــاجـت چه بری پیش خداوندی بـر که کریم است ورحیم است وغفوراست و ودود

ازثـــری تــا بــه ثــریــــا بــه عبــودیــت او همــه درذکــــر منــاجــات و قیــامنــد و قعــود

کــــرمش نــامتنـــاهـی نعمــش بــی پــایــان هیــچ خــواهـنـــده ازاین در نرود بـی مقصــود